De lozing van 2 ton plantaardige olie in de Hollandsche IJssel

Er is op 1 december 2 ton plantaardige (palm)olie in de Hollandsche IJssel terechtgekomen; de olie ligt als een gele/oranje gestolde laag op het water en langs oevers, zichtbaar tussen Ouderkerk aan den IJssel en stukken richting Capelle en Gouda. Deze olielaag hecht zich aan oevers, stenen, riet en fauna.

De lekkage is gemeld door het betrokken bedrijf Dekker Transport bij de Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH).

Rijkswaterstaat en het bedrijf zelf zijn volgens berichtgeving bezig met opruimen. Het reinigen kan dagen duren. Het bedrijf maakt veel van deze producten en ook veel chocolade. De grondstoffen daarvoor worden met grote tankwagens aangeleverd en na productie weer afgevoerd. Het giga bedrijf is gevestigd aan de zeer drukke smalle IJsseldijk West in Ouderkerk. Dagelijks rijden er 10-tallen grote tankwagens uit binnen- en buitenland. Vorig jaar is het bedrijf weer uitgebreid. Het bedrijf kan zich misschien beter verplaatsen naar het industrieterrein.

Is er gevaar voor mens en dier?

In de berichtgeving staat dat de substantie in eerste inschatting geen gevaar voor mens of dier vormt en dat opruiming plaatsvindt.

Maar dit kan toch zorgwekkend zijn.

• Hoewel plantaardige olie doorgaans minder toxisch is dan stookolie of chemische vervuiling, kan een grote concentratie — zoals 2 ton — wél lokale effecten hebben op waterkwaliteit, zuurstofgehalte, en planten/dieren in het water en langs de oevers.
• Olie op het water belemmert lichtpenetratie en kan zuurstofuitwisseling verstoren — wat mogelijke schadelijke gevolgen kan hebben voor vis, waterplanten en insecten, vooral bij stilstaande stukken water.
• Aantasting van watervogels: olie verkleeft op veren → warmteverlies, minder drijfvermogen, risico op onderkoeling.

• Bodem- en oeververvuiling: stolling op oevers betekent langdurige schoonmaaktijd en risico op herverontreiniging bij warmere dagen.

• Het is niet duidelijk hoe groot het oppervlak is dat vervuild is en hoe diep de olie is verspreid — dat bepaalt mede de impact.

Effecten voor mens en omgeving

• Geen directe toxiciteit, maar contact wordt afgeraden vanwege risico op huidirritatie, vervuilde kleding en verspreiding.
• Risico voor honden en recreanten langs de oever (inslikken door dieren → maagklachten).
• Hindergeur bij grote hoeveelheden.
• Beperkingen voor roeiers, kanoërs, sportvissers: hinder en risico op vervuilde materiaal.
• Indirecte maatschappelijke schade: langdurige schoonmaak

Is er sprake van een milieudelict?

Dat kan — maar is niet automatisch het geval. Of het strafbaar is (milieudelict) hangt af van de feiten die de toezichthouder en later eventueel het OM vaststellen: opzet of verwijtbaarheid, overtreding van vergunningen/zorgplichten, aantoonbare milieu- of waterwet-overtredingen, en of er bestuursrechtelijke of strafrechtelijke normen zijn overtreden.

Vragen

1. Wie is juridisch aansprakelijk?
2. Binnen hoeveel uur is deze informatie vrijgegeven aan de gemeente/ODMH?)
3. Welke (directe) maatregelen zijn genomen om verdere verspreiding te voorkomen en wat is het actuele tijdpad voor opruiming en sanering? Wie voert het opruimwerk uit — het bedrijf zelf of ingehuurde derden onder toezicht?
4. Zijn er (voorlopige) meetresultaten van waterkwaliteit, zuurstof, vissterfte en monsters van sediment/bodem beschikbaar?
5. Welke vergunningen/vergunningvoorwaarden heeft het betrokken bedrijf (emissies/lozingen/bergingsverplichtingen)? Zijn die gecontroleerd op naleving?
6. Wie draagt de kosten van de sanering — is er actief verhaal op de veroorzaker (bestuursrechtelijk of civiel)? Zo nee: waarom niet?
7. Is er een lopend handhavingsonderzoek (bestuursrechtelijk) of strafrechtelijk onderzoek gestart; welke sancties worden overwogen?
8. Wat is het communicatie- en waarschuwingsprotocol richting bewoners, vissers etc.
9. Welke aanvullende preventieve maatregelen zullen worden genomen om herhaling te voorkomen (controles, verplichte onderhoudsmaatregelen, opslag/veiligheid)?
10. Wat is de verwachte verspreiding (stroming en risico voor andere wateren) en welke maatregelen zijn genomen om transport naar kwetsbare natuurgebieden te voorkomen?
11. Is er een coördinerend beleid met ODMH/gemeente voor verzameling bewijs (monsters), en wie publiceert de resultaten?